منو

معصومه‌ای که محدثه بود

  • بازدید: 1919

حضرت فاطمه معصومه(سلام الله علیها) از زبان دانشمندان و فقیهان گران قدر شیعه، به لقب «کریمه اهل بیت» یاد می شود و از میان بانوان اهل بیت(علیه السلام)، این نام زیبا تنها به آن حضرت اختصاص یافته است.
بی‌شک اهل بیت پیامبر(صلی الله علیه و آله) چهره‌های پرفروغی به جهانیان عرضه کرده‌اند و نامشان مانند ستارگان درخشان در آسمان فضایل می‌درخشد. درخشان‌ترین ستاره در میان بانوان هفتمین منظومه ولایت، فاطمه فرزند پاکیزه موسی بن جعفر(علیه السلام) است؛ بانویی که سال‌هاست تشنگان معرفت از حریمش، زلال ایمان می‌نوشند و عارفان با گذر بر زندگی فرزانه‌اش و درک لحظه‌های آسمانی شدنش، درهای عروج را به روی خود می‌گشایند و بوی وصال را در گستره زمین منتشر می‌سازند.

حضرت معصومه- سلام الله علیهاـ یکی از بانوان با فضیلت و با شخصیت خاندان اهل بیت- علیهم السّلام- می‎باشد. پدر بزرگوار او حضرت «موسی بن جعفر» امام هفتم شیعیان می‎باشد. مادر گرامی حضرت معصومه «نجمه» مادر بزرگوار امام رضا ـ علیه السّلام ـ می‎باشد. نجمه از بانوان با فضیلت و از اسوه‎های تقوا و شرافت و از زنان کم نظیر تاریخ بشراست. امام صادق(علیه السلام) به ولادت چنین بانویى بشارت داده بود، بنابراین پس از آنکه حضرت فاطمه معصومه(سلام الله علیها) دیده به جهان گشود، آن روز براى حضرت نجمه(سلام الله علیها) و حضرت رضا(علیه السلام) روز شادى و سرور وصف ناپذیر و روز مهمى از ایام‌الله بود.

زندگانی حضرت معصومه(سلام الله علیها)
ولادت آن حضرت را در مدینه در سال 173 نقل می‎کنند. حضرت فاطمه معصومه بعد از امام رضا ـ علیه السّلام ـ از دیگر فرزندان حضرت موسی بن جعفر ـ علیه السّلام ـ فاضل‎تر و دارای مقامی شامخ‎تر است. گذشت ایام، حضرت معصومه ـ سلام الله علیها ـ دوران خردسالی را پشت سر گذاشت. در این سال‎ها محل رشد آن حضرت خاندانی بود که او را با دریایی از علم و معرفت رو به رو ساخت.. این بانوی بزرگوار، از همان آغاز، در محیطی پرورش یافت که پدر و مادر و فرزندان، همه به فضایل اخلاقی آراسته بودند. عبادت و زهد، پارسایی و تقوا، راستگویی و بردباری، استقامت در برابر ناملایمات، بخشندگی و پاکدامنی و نیز یاد خدا، از صفات برجسته این خاندان پاک سیرت و نیکو سرشت به شمار می رفت. پدران این خاندان، همه برگزیدگان و پیشوایان هدایت، گوهرهای تابناک امامت و سکان داران کشتی انسانیت بودند. دیرى نپایید که در همان سنین کودکى، حضرت معصومه (سلام الله علیها) مواجه با مصیبت شهادت پدر گرامى خود در حبس هارون و در شهر بغداد شدند، لذا از آن پس تحت مراقبت و تربیت برادر بزرگوارش على بن موسى الرضا(علیه السلام) بزرگ شدند. در سال 200 هـجری قمری در پى اصرار و تهدید مأمون عباسى، سفر تبعیدگونه حضرت رضا(علیه السلام) به مرو انجام شد و آن حضرت بدون اینکه کسى از بستگان و اهل بیت خود را همراه ببرند راهى خراسان شدند. یک سال بعد از هجرت برادر، حضرت معصومه(سلام الله علیها) به شوق دیدار برادر به همراه عده اى از برادران و برادرزاده ها به طرف خراسان حرکت نمودند و در هر شهر و محلى از طرف مردم مورد استقبال واقع مى شدند. اینجا بود که آن حضرت نیز همچون عمه بزرگوارشان حضرت زینب(سلام الله علیها) پیام مظلومیت و غربت برادر گرامى شان را به مردم مؤمن و مسلمان مى رساندند و مخالفت خود و اهل بیت(علیهم السلام) را با حکومت حیله گر بنى عباس اظهار مى فرمودند، بدین جهت تا کاروان حضرت به شهر ساوه رسید، عده اى از مخالفین اهل بیت که از پشتیبانى مامورین حکومت برخوردار بودند، سر راه را گرفتند و با همراهان حضرت وارد جنگ شدند. در نتیجه تقریبا همه مردان کاروان به شهادت رسیدند، حتى بنابر نقلى حضرت معصومه(سلام الله علیها) را نیز مسموم نمودند. به هر حال یا بر اثر اندوه و غم زیاد از این ماتم و یا بر اثر مسمومیت از زهر جفا، حضرت فاطمه بیمار شدند و چون دیگر امکان ادامه راه به طرف خراسان نبود قصد شهر قم را نموده و سؤال فرمودند: از این شهر (ساوه) تا قم چند فرسخ راه است؟ جواب دادند، ده فرسخ. فرمود مرا به شهر قم ببرید، زیرا از پدرم شنیدم که مى فرمود، شهر قم مرکز شیعیان ما است. بزرگان شهر قم وقتى از این خبر مسرت بخش مطلع شدند به استقبال آن حضرت شتافتند، در حالى که «موسى بن خزرج» بزرگ خاندان اشعرى زمام ناقه آن حضرت را به دوش مى کشید و جمع کثیرى از مردم پیاده و سواره گرداگرد کجاوه حضرت در حرکت بودند، حدودا روز 23 ربیع الاول سال 201 هـجری حضرت معصومه(سلام الله علیها)وارد شهر مقدس قم شدند.آن بزرگوار به مدت 17 روز در این شهر در محلى که امروز «میدان میر» نامیده مى شود، زندگى کردند و در این مدت مشغول عبادت و راز و نیاز با پروردگار متعال بودند.هم اکنون محل عبادت آن حضرت حجره اى است در مدرسه بیت النور که محل ارادتمندان آن حضرت است.سرانجام آن بزرگوار یادگار اهل بیت(علیهم السلام) در روز دهم یا دوازدهم ربیع الثانى سال 201 هـجری قمری پیش از آنکه دیدگان مبارکش به دیدار برادر بزرگوارش روشن شود، در دیار غربت و با اندوه فراوان دیده از جهان فروبست و شیعیان را در ماتم خود به سوگ نشاند. مردم قم با تجلیل فراوان پیکر پاکش را به سوى محلى به نام «باغ بابلان» که قبرستان خانوادگى «اشعریون» بود، تشییع نمودند. پس از سال ها حضرت زینب(سلام الله علیها) دختر امام جواد(علیه السلام) اولین گنبد را بر فراز قبر شریف عمه بزرگوارش بنا کرد و بدین سان تربت پاک آن بانوى بزرگوار اسلام، قبله گاه قلوب ارادتمندان به اهل بیت(علیهم السلام) و دارالشفاى دل سوختگان عاشق ولایت و امامت شد.

علت ازدواج نکردن حضرت معصومه(سلام الله علیها)

برخی علت ازدواج نکردن ایشان را نبود همسری هم کفو دینی و فرهنگی در برابر ایشان دانسته‌اند و شاید بر همین اساس امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «اگر خداوند متعالی امام علی(علیه السلام) را برای حضرت زهرا(سلام الله علیها) خلق نمی‌کرد، در سراسر زمین از حضرت آدم(علیه السلام) گرفته تا هر انسانی بعد از او همسر و همتای مناسبی برای ایشان پیدا نمی‌شد.»

عده‌ای دیگر هم این نظر را دارند که مهمترین عاملی که سبب شد حضرت ازدواج نکنند، جو خفقانی بود که در آن زمان توسط هارون الرشید بر علیه امام موسی‌بن‌جعفر(علیه السلام) ایجاد شده بود و این جو خفقان به نحوی شدید بود که کسی جرأت نداشت برای رفع احتیاجات شرعی به درب منزل ایشان رجوع کند تا چه رسد به این‌که کسی بخواهد از دختران امام خاستگاری کند.

فضایل و مناقب حضرت معصومه(سلام الله علیها)
او بنت رسول الله و بنت ولى الله و دخت ولى الله و عمه ولى الله است و این امر خود سرچشمه سایر فضایل و کمالات معنوى و روحانى آن بزرگوار است.عالمه و محدثه اهل بیت(علیهم السلام) یکى از والاترین عناوینى است که نشان دهنده بلندى مرتبه علم و آشنایى کریمه اهل بیت(علیه السلام) با معارف بلند اسلام و مکتب حیات بخش تشیع است و به آن استناد مى نمایند چرا که آن حضرت جز از افراد مورد وثوق و اطمینان حدیث نقل نمى کند.او معصومه است: فاطمه معصومه که خود پرورش یافته مکتب ائمه طاهرین(علیه السلام) و یادگار صاحبان آیه تطهیر است، نمونه عالى اى از طهارت و پاکى است، به حدى که خاص و عام او را به عنوان معصومه لقب داده اند، چنانچه حضرت رضا(علیه السلام) فرمود: «من زار المعصومه بقم کمى زارانى» کسى که فاطمه معصومه را در قم زیارت کند، مثل آن است که مرا زیارت کرده باشد.از جمله کسانى که به شفیعه بودنش در روایات و آثار دینى تصریح شده است، فاطمه معصومه است.امام صادق(علیه السلام) مى فرماید: به شفاعت او همه شیعیانم، وارد بهشت خواهند شد.امام رضا(علیه السلام) فرمودند: کسى که فاطمه معصومه را زیارت کند، در حالى که معرفت به حق او داشته باشد، پاداش او بهشت است. امام جواد(علیه السلام) فرمود: کسى که قبر عمه ام را در قم زیارت کند، سزاوار بهشت است.امام صادق(علیه السلام) در این باره می فرمایند: «آگاه باشید که برای خدا حرمی است و آن مکه است؛ و برای پیامبر خدا حرمی است و آن مدینه است. و برای امیرمؤمنان حرمی است و آن کوفه است. بدانید که حرم من و فرزندانم بعد از من، قم است. آگاه باشید که قم، کوفه کوچک ماست، بدانید بهشت هشت دروازه دارد که سه تای آن ها به سوی قم است. بانویی از فرزندان من به نام فاطمه، دختر موسی، در آن جا رحلت می کند که با شفاعت او، همه شیعیان ما وارد بهشت می شوند.»

مقام علمی حضرت معصومه(سلام الله علیها)
حضرت معصومه(سلام الله علیها) از جمله بانوان گرانقدر و والا مقام جهان تشیع است و مقام علمی بلندی دارد. نقل شده که روزی جمعی از شیعیان، به قصد دیدار حضرت موسی بن جعفر(علیه السلام) و پرسیدن پرسش هایی از ایشان، به مدینه منوره مشرف شدند. چون امام کاظم(علیه السلام) در مسافرت بود، پرسش های خود را به حضرت معصومه(سلام الله علیها) که در آن هنگام کودکی خردسال بیش نبود، تحویل دادند. فردای آن روز برای بار دیگر به منزل امام رفتند، ولی هنوز ایشان از سفر برنگشته بود. پس به ناچار، پرسش های خود را باز خواستند تا در مسافرت بعدی به خدمت امام برسند، غافل از این که حضرت معصومه (سلام الله علیها) جواب پرسش ها را نگاشته است. وقتی پاسخ ها را ملاحظه کردند، بسیار خوشحال شدند و پس از سپاسگزاری فراوان، شهر مدینه را ترک گفتند. از قضای روزگار در بین راه با امام موسی بن جعفر(علیه السلام) مواجه شده، ماجرای خویش را باز گفتند. وقتی امام پاسخ پرسش ها را مطالعه کردند، سه بار فرمود: پدرش فدایش. در این باره که چرا حضرت معصومه(سلام الله علیها) شهر قم را برگزید می توان گفت که آن بانوی بزرگ، روی ملهم و آینده نگر داشت و با توجه به آینده قم و محوریتی که بعدها برای این سرزمین پیش می آید - محوریتی که آرامگاه ایشان مرکز آن خواهد بود - بدین دیار روی آورد. این جریان به خوبی روشن می کند که آن بانوی الهی، به آینده اسلام و موقعیت این سرزمین توجه داشته و خود را با شتاب بدین سر زمین رسانده و محوریت و مرکزیت آن را با مدفن خود پایه ریزی کرده است.

حضرت معصومه (سلام الله علیها) در زبان دانشمندان و فقیهان گران قدر شیعه، به لقب «کریمه اهل بیت» یاد می شود. از میان بانوان اهل بیت، این نام زیبا تنها به آن حضرت اختصاص یافته است. به طور کلی، سه زیارت نامه حضرت معصومه(سلام الله علیها) ذکر شده که یکی از آن‌ها مشهور و دو تای دیگر غیر مشهور است. اسامی و لقب هایی که برای حضرت معصومه( س) در دو زیارت نامه غیر مشهور ذکر شده؛ به قرار ذیل است: طاهره (پاکیزه)، حمیده (ستوده)؛ بِرّه (نیکوکار)؛ رشیده (حد یافته)؛ تقّیه (پرهیزگار)؛ رضّیه (خشنود از خدا)؛ مرضیّه (مورد رضایت خدا)؛ سیده صدیقه (بانوی بسیار راستگو)؛ سیده رضیّه مرضّیه (بانوی خشنود خدا و مورد رضای او)؛ سیدةُ نساء العالمین (سرور زنان عالم). هم چنین محدثّه و عابده از صفات و القابی است که برای حضرت معصومه(سلام الله علیها) عنوان شده است. بالاترین جایگاه شفاعت، از آن رسول گرامی اسلام است که در قرآن کریم، از آن به «مقام محمود» تعبیر شده است. همین طور دو تن از بانوان خاندان رسول مکرم اسلام، شفاعت گسترده ای دارند که بسیار وسیع و جهان شمول است و می تواند همه اهالی محشر را فرا گیرد. این دو بانوی عالی قدر، صدیقه اطهر، حضرت فاطمه زهرا(سلام الله علیها) و شفیعه روز جزا، حضرت فاطمه معصومه(سلام الله علیها) هستند. در مورد شفاعت گسترده حضرت زهرا(سلام الله علیها) همین بس که شفاعت، مهریه آن حضرت است و به هنگام ازدواج، پیک وحی طاقه ابریشمی از سوی پروردگار آورد که در آن، جمله «خداوند مهریه فاطمه زهرا را، شفاعت گنهکاران از امت محمد(صلی الله علیه و آله) قرار داد»، این حدیث از طریق اهل سنت نیز نقل شده است. پس از فاطمه زهرا(سلام الله علیها) از جهت گستردگی شفاعت، هیج بانویی به شفیعه محشر، حضرت معصومه(سلام الله علیها) نمی رسد. بر همین اساس است که حضرت امام جعفر صادق(علیه السلام) فرمودند: «با شفاعت او، همه شیعیان ما وارد بهشت می شوند».

محدثه بودن آن حضرت

فشارهای سیاسی در زمان زندگی ایشان سبب شد که نقل کردن حدیث بسیار مشکل شود؛ ولی با این حال، نام ایشان در برخی از احادیث جز سلسله راویان به چشم می‌خورد که بیان‌گر محدثه بودن آن حضرت است. لازم به ذکر است که همه احادیثی که ایشان نقل کرده‌اند، بر حول و محور ولایت و امامت است که از باب تبرک برخی از آنها ذکر می‌شود؛

حدیث کرد برای ما، فاطمه دختر امام صادق(علیه السلام) و او گفته است که فاطمه دختر امام باقر(علیه السلام)، از فاطمه دختر علی‌بن‌الحسین، از فاطمه و سکینه دختران امام حسین(علیه السلام) و آنها از ام کلثوم دختر فاطمه(سلام الله علیها) نقل کردند که فاطمه دختر رسول الله(صلی الله علیه و آله) فرمود: «آیا فراموش کرده‌اید سخن رسول خدا(صلی الله علیه و آله) را در روز غدیر خم که فرمود: من مولای هر که هستم، علی هم مولای او است. و فرمود: ای علی تو برای من، همانند هارون برای موسی (علیه السلام) هستی؟

و برای نمونه‌ای دیگر، حضرت معصومه(سلام الله علیها) با چند واسطه از حضرت زهرا(سلام الله علیها) نقل می‌کنند که فرمود: پیامبر(صلی الله علیه و آله) در شب معراج به بهشت رفت و بر روی پرده ای در قصر بهشت دید که چنین نوشته شده: «لااله الا الله محمدا رسوله علی ولی القوم؛ معبودی جز خدای یکتا و بی‌همتا نیست و محمد(صلی الله علیه و آله) رسول خدا و علی(علیه السلام) ولی و رهبر مردم است» و بر روی پرده درگاه قصر دیگری نوشته شده است: «شیعت علی هم الفائزون؛ شیعیان علی(علیه السلام) رستگارند» و نیز با چند واسطه از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) نقل می‌کند که فرمود:‌ «الا من مات علی حب آل محمد مات شهیدا؛ آگاه باشید کسی که با حب آل محمد از دنیا برود شهید از دنیا رفته است.»

مقام شفاعت

بالاترین مقام شفاعت در عالم، مختص پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله)  است که در قرآن کریم از آن به مقام محمود تعبیر شده است و گستردگی آن در آیه(ولسـوف یعتیک ربک فتـرضـى) بیان گردیده که این گستردگی شامل دو تن از بانوان مکرمه جهان اسلام می‌باشد که می‌توانند شفاعت گسترده‌ای را در روز جزا داشته باشند که آن دو تن حضرت زهرا(سلام الله علیها) و حضرت معصومه(سلام الله علیها) هستند.

در مورد شفاعت گسترده حضرت زهرا(سلام الله علیها) می‌توان مهریه آن حضرت که شفاعت است را عنوان کرد که به هنگام ازدواج آن حضرت با امام علی(علیه السلام) از جانب پروردگار متعال، پیکی طاقه‌ای ابریشمی را برای آن حضرت هدیه آورد که بر روی آن جمله(خداوند مهریه حضرت زهرا(سلام الله علیها) را شفاعت گنهکاران از امت محمد(صلی الله علیه و آله) قرار داد) نقش بسته بود.

بعد از حضرت زهرا(سلام الله علیها) در راستای گستردگی شفاعت مقامی کسی مانند حضرت معصومه(سلام الله علیها) نیست که امام جعفر صادق(علیه السلام) دراین رابطه می‌فرمایند: «تدخل بشفـاعتها شیعتنـاالجنه باجمعهم؛ با شفاعت او همه شیعیان ما وارد بهشت می‌شوند.

قداست قم در روایات
در احادیث فراوانی به قداست قم اشاره شده است. از جمله امام صادق(علیه السلام) قم را حرم اهل بیت(علیهم السلام) معرفی و خاک آن را، پاک و پاکیزه تعبیر کرده است. همچنین ایشان در ضمن حدیث مشهوری که درباره قداست قم به گروهی از اهالی ری بیان کردند، فرمودند: «بانویی از فرزندان من به نام فاطمه دختر موسی، در آن جا رحلت می کند که با شفاعت، او همه شیعیان ما وارد بهشت می شوند». او می گوید: من این حدیث را هنگامی از امام صادق(علیه السلام) شنیدم که حضرت موسی بن جعفر(علیه السلام) هنوز دیده به جهان نگشوده بود. این حدیث والا، از رمز شرافت و قداست قم پرده برمی دارد و روشن می سازد که این همه فضیلت و شرافت این شهر که در روایات آمده، از ریحانه پیامبر، کریمه اهل بیت (سلام الله علیها)، مهین بانوی اسلام،حضرت معصومه(سلام الله علیها) سرچشمه می گیرد که در این سرزمین دیده از جهان فرو می بندد و گرد و خاک این سرزمین را، توتیای دیدگان حور و ملایک می کند. سلام بر این بانوی بزرگوار اسلام از روز طلوع تا لحظه غروب. درود بر روح تابناک حضرت (سلام الله علیها) که اینک آفتاب حرم باصفایش، زمین قم را نورانی کرده است. سلام بر سالار زنان جهان و فرزند پیام آوران مهر و مهتران جوانان بهشتی. ای فاطمه! در روز قیامت، شفیع ما باش که تو در نزد خدا، جایگاهی ویژه برای شفاعت داری.

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد