منو

ولایت فقیه؛ مطلقه یا مقیده؟

  • بازدید: 1619

 حضرت آیت الله سید ابوالحسن مهدوی دامت برکاته، نماینده مردم اصفهان در مجلس خبرگان رهبری ( و رئیس هیئت مدیره بنیاد فرهنگی المهدی علیه السلام) در جلسه کرسی آزاداندیشی «ولایت فقیه مطلقه یا مقیده؟» که با مدیریت دبیرخانه کرسی های آزاداندیشی و نظریه پردازی حوزه علمیه اصفهان و همکاری مدرسه علمیه اباصالح المهدی(عجل الله تعالی فرجه) برگزار شد، فرمودند: بر خلاف ظاهر این مسأله که بحث کلامی و استدلالی به نظر می‌آید، این یک مسأله فقهی است که هر شخص باید به رساله مرجعش مراجعه و طبق فتوای ایشان عمل کند.

ایشان در ادامه به تبیین دلیل این که این یک مسأله فقهی است پرداخت و اظهار داشتند: کسانی که می‌گویند مطلقه یا مقیده، در واقع سراغ ادله رفته‌اند و بررسی کرده‌اند، گاهی به نظرشان رسیده دلیلی که ولایت را برای یک مجتهد اثبات می‌کند آن دلیل می‌گوید که مجتهد جای امام زمان(عجل الله تعالی فرجه) نشسته با تمام اختیاراتی که امام زمان(عجل الله تعالی فرجه) دارند، بنابراین وقتی با تمام اختیارات شد نتیجه می‌شود مطلقه.

حضرت آیت الله مهدوی ادامه دادند: بعضی دیگر می‌گویند این چنین نیست و دلیلی که ولایت فقیه را اثبات می‌کند، اثبات نمی‌کند که فقیه نائب مناب امام زمان(عجل الله تعالی فرجه) در تمام شئون است و در حکم به قدر متیقن عمل می شود، یعنی در آن مقداری که مجتهد از امام زمان(عجل الله تعالی فرجه) یقین نیابت دارد و در آن مقداری که شک می کند، اصل عدم جاری می شود و می‌گوید اجازه ندارم.

نماینده مردم اصفهان در مجلس خبرگان رهبری برای توضیح مسأله به مثالی اشاره کرده و گفتند: مرحوم سید شفتی(ره) که قبر ایشان در مسجد سید اصفهان قرار دارد و همزمان با مرحوم کلباسی(ره) بودند و هر دو عالم بزرگ شهر بودند و در عین حال مرحوم کلباسی احتیاط می‌کردند که من نمی دانم ولایت دارم در خرج کردن پول امام زمان(عجل الله تعالی فرجه)، که پول شخصی امام زمان(عجل الله تعالی فرجه) را خرج کنم و پول ها را جمع می فرمودند، وقتی مردم پول را می‌آوردند، می گرفتند که مردم بری الذمه شوند ولی پول را خرج نمی کردند، و می فرمودند وقتی امام زمان(عجل الله تعالی فرجه) آمدند پول را به خودشان می دهم.

ایشان ادامه دادند: حال یا در زمان غیبت یا ظهور به خودشان باید بدهم خرج کنند، اتفاقاً انگار مصلحت بود این پول جمع بشود و انگار که خود امام زمان(عجل الله تعالی فرجه) می خواستند که چنین زمانی این پول هزینه شود، مصادف شد با قحطی طوری که مردم پول یک نان نداشتند و از گرسنگی داشتند می مردند، سید شفتی(ره) در آن زمان در همین محله مسجد سید بودند و مطلع می‌شوند که مرحوم کلباسی(ره) مقدار زیادی از سهم امام زمان(عجل الله تعالی فرجه) نزدشان موجود است، به آقای کلباسی(ره) می گویند شما مرا مجتهد می‌دانید یا نه؟ جواب می دهند بله، سید شفتی(ره) می گویند تمام سهم امامی که نزد شما موجود است را بیاورید و به من بدهید. ایشان هم تمام پول ها را می دهند به سید شفتی(ره) و یک نفس راحتی می کشند که این بار مسؤولیت از دوش ایشان برداشته شد، جناب سید(ره) هم از همان محله عبدالرزاق تا مسجد سید همه پول ها را تقسیم می کنند و جان صدها نفر را نجات می دهند.

استاد درس خارج فقه و اصول با تأکید به این که این فرق عقیده دو مجتهد است که یک مجتهد می گوید من نمی‌دانم و خرج نمی‌کند و دیگری می گوید اگر امام زمان(عجل الله تعالی فرجه) الآن بودند حتماً همین کار را می کردند و پول را خرج می نمودند، اظهار داشتند: حال سؤال این است که اگر شما آن جا بودید می توانستید آخوند کلباسی(ره) را مجبور کنید به خرج کردن و ایراد بگیرید که شما ولایتتان مطلقه است باید خرج کنید، چرا که مسأله کلامی است و بایستی به اجتهاد خویش عمل نماید و مسلماً خیر، از آن طرف نمی توانستید به سید شفتی(ره) اعتراض کنید آقا ولایت شما مطلقه نیست و حق ندارید پول ها را خرج کنید، آن جا هم نمی توانستید چنین کاری انجام دهید چرا که بحث فقهی است و در بحث فقهی مجتهد، آن چه اجتهاد می نماید طبق آن فتوا می دهد و در رساله خویش می آورد و شما که مقلد هستید وظیفه دارید طبق فتوای مرجعتان عمل کنید.

ایشان در ادامه برای توضیح مسأله با بیان این که حضرت امام خمینی(ره) قبل از این که ولایت را مطلقه بدانند، آن را مقیده می دانستند، ابراز داشتند: سوال ما این است که وقتی که ولایت را محدود می دانستند بین سال 30 تا 40 شمسی، اعتقاد به ولایت مطلقه نداشتند و مثلاً اجازه جهاد ابتدایی را به مجتهد نمی دادند، وقتی در بحث حکومت اسلامی در عراق وارد شدند به این نتیجه رسیدند که مجتهد ولایت مطلقه دارد و حتی اجازه جهاد ابتدایی را هم دارد، حال شما اگر دهه 30 بودید و حضرت امام(ره) می فرمودند من اجازه جهاد ابتدایی ندارم شما می توانستید بگویید نخیر ولایت شما مطلقه است و مثلاً دستور جهاد بدهید؟ یقیناً نمی‌شد.

نماینده مردم اصفهان در مجلس خبرگان رهبری ادامه دادند: این دیگر جای بحث ندارد، عکس این مسأله، در سال چهل به بعد فرض کنید حضرت امام(ره) با نظر ولایت مطلقه  دستور جهاد می دادند شما می توانستید استنکاف بکنید و بگویید حضرت امام(ره) چنین اجازه ای ندارند؟ مسلماً چنین اجازه ای نداشتید.

حضرت آیت الله مهدوی اذعان داشتند: این بحث خیلی جاها به عنوان یک بحث کلامی است، ولی بنده اصلا کلامی نمی دانم و این یک مسأله فقهی است که من سال هاست به آن اشاره کرده ام. 

ایشان در ادامه با بیان این که در مقیده بودن هم بعضی فقط در وجوهات و بعضی دیگر در جهاد ابتدایی مقیده می دانند، شما از هر مرجعی که می خواهید تقلید کنید باید از مرجع خودتان تقلید کنید، اظهار داشتند:اگر مردم احساس می کنند در چنین بحثی فرد استدلال‌گر از جواب دادن فرار می‌کند، دلیلش این است که نمی‌دانند. بایستی به همین صورت برایشان توضیح داده شود.

نماینده مردم اصفهان در مجلس خبرگان رهبری ادامه دادند: وقتی در مورد افعال الهی بحث می شود بحث کلامی است و آن جایی که بحث در مورد وظیفه مکلف است فقهی می شود.

ایشان با بیان این که بحث ولایت فقیه ذوجنبتین است، اظهار داشتند: در هر دو جهت پیرامون آن بحث می شود، آن جایی که در مورد این که خدای متعال برای مجتهد جامع الشرایط ولایت قرار داده یا خیر؟ می شود بحث کلامی که هم در آیات متعدد قرآن کریم مثل آیه 55 سوره مائده و آیه 59 سوره نساء و آیه 67 سوره مائده و آیه 3 سوره مائده و هم در روایات در جلد 18 وسائل الشیعه از صفحه 98 به بعد 48 روایت را مرحوم شیخ حر عاملی بیان می کند که بعض آن ها اثبات ولایت از جانب خدا برای فقیه است.

استاد درس خارج فقه و اصول ادامه دادند: آیات قرآن می گوید امام ولی خدا برای ماست، مثلاً وقتی طبق آیه 96 سوره اعراف می پذیریم، ولی ما خداست، حال سؤال این است که آیا غیر خدا هم کس دیگری ولی ما هست؟ وقتی می گوییم توحید در ولایت، یعنی فقط خدا ولایت دارد و اگر کس دیگری هم ولایت داشته باشد فقط بایستی خدا به او چنین ولایتی را داده باشد و هیچ کس دیگری ولی نیست. فقط خدا ولایت انحصاری و استقلالی دارد. دیگران از او ولایت دارند و تعدد «اطیعوا» در آیه نیز اشاره به این تعدد انواع ولایت دارد. اما «اطیعوا» دوبار آمده است نه بیشتر که اولی اطاعت بالذات است و دیگری اطاعت بالعرض است که همه این بحث ها در علم کلام بحث می شود.

حضرت آیت الله مهدوی در ادامه فرمودند: اگر بحث از افعال خدا شد، می شود کلامی و اگر در مورد وظیفه مکلف بود بحث فقهی می شود، گر چه تمامی مباحث فقهی هم زیربنای آن فرمان خداست و ممکن است کسی مثلاً بگوید 17 رکعت نماز هم خدا گفته است پس کلامی است؟! نه؛ بحث کلامی در مورد این است که خدا چه کرده است؟خدا چه خصوصیات و صفاتی دارد؟ ولی آن جایی که مجموعه ای از واجب  و حرام و مستحب و مکروه را گردن ما گذاشته تکلیف است. و این که ولایت وسیع است یا محدود در حیطه تکلیف است و بحث فقهی است.

در ادامه این جلسه حضرت حضرت آیت الله مهدوی در جواب سؤال یکی از حضار در مورد ولایت فقیه در امور حسبه، ابراز داشتند: یک سری امور ضروری به نام امور حسبه  در جامعه است که اگر مجتهد ولایت خود را مطلقه بداند این ولایت در امور حسبه هم هست، حتی اگر معتقد به مطلقه باشد ولایت او فوق ولایت پدر است و می تواند ولایت پدر را قطع نموده و خود به عنوان ولی اذن برای ازدواج دختر بدهد چرا که ولایت خود را ولایت امام زمان(عجل الله تعالی فرجه) می داند و دلیلش هم همان آیه 6 سوره احزاب است که می فرماید: «النَّبِیُّ أَوْلَىٰ بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنفُسِهِمْ»، قرآن اولویت را صریحاً بیان می کند که ولایت ما زیر مجموعه ولایت امام است.

ایشان ادامه دادند: در نتیجه ولایت فقیه هم که زیرمجموعه ولایت امام قرار می گیرد به این صورت است، حتی فقیه می تواند به همان طاغوت هم ولایت بدهد و اگر ولایت داد دیگر طاغوت نیست و یاقوت است، اصلاً اگر ما به او طاغوت می گوییم به این دلیل است که او از جانب خداوند اذن حکومت ندارد، حال اگر مجتهدی اذن داد دیگر طاغوت نیست، حال اگر مجتهدی که باید اذن بدهد ولایت خود را مطلقه نداند و بگوید من چنین اذنی ندارم نمی تواند چنین کاری بکند.

حضرت آیت الله مهدوی افزودند: در شرایط ولی فقیه هم همان پنج شرطی است که در روایت امام عسکری(ع) آمده است که عبارتست از: «من الفقهاء» یعنی بعض از فقها  یعنی اگر صد فقیه داشته باشیم همه نمی توانند ولایت داشته باشند و البته این مطلب را هم می رساند که فقط بحث در دایره بحث فقها مطرح می شود و غیر فقیه را شامل نمی شود. حتی فقیه محدوده ولایت دیگران را هم مشخص می کند مثلاً می گوید پدر باید عادل باشد و دستور گناه نمی تواند به فرزند بدهد. پس شرط اول اینکه فقیه باشد و دوم صیانت از نفس داشته باشد سوم «حافظا لدینه» چهارم «مخالفا لهواه» و پنجم «مطیعا لامر مولاه» که  کل شرایط در دو مورد فقاهت و عدالت خلاصه می شود.

ایشان با اعلام حضرت امام خمینی(ره) که قبل از انقلاب نظرشان این بود که ولایتشان مطلقه است، اظهار داشتند: حضرت امام(ره) می فرمودند نصب امام جمعه و قاضی و... همگی با حکم ولی فقیه است، منتها شاه مانع بود، از این رو می فرمودند شاه باید برود، حکومتی که مانع اعمال ولایت فقیه است باید کنار برود وقتی طاغوت را بیرون کردند آن وقت اعمال ولایت کردند، زمان غضب خلفا هم چنین بود، زمانی که امیرالمؤمنین(ع) 25 سال خانه نشین بودند ولایت داشتند اما آن خلفای غاصب نمی‌گذاشتند امام(ع) خلافتشان را اعمال کنند مثلاً استاندار برای بصره و کوفه می گذاشتند.

استاد درس خارج فقه و اصول تصریح کردند: حضرت امام(ره) که قائل به ولایت مطلقه هستند در دلیل کلام خویش می فرمایند «معنا ندارد که مجتهد ولایتش مطلق نباشد چون منجر به تعطیلی بعضی از احکام الهی می شود» و آن وقت بایستی بگوییم بعضی احکام الهی از جمله جهاد ابتدایی و تشکیل حکومت زمان غیبت تعطیل است به خلاف زمان ظهور که باب آن احکام باز است.

ایشان با تأکید به این که دو مجتهد می توانند به یکدیگر در این بحث مطلقه و مقیده ایراد بگیرند، افزودند: مقلد بایستی به فتوای مجتهد خویش عمل کند، حضرت امام(ره) هم نمی فرمایند هرج و مرج می شود بلکه می فرمایند اگر قائل به ولایت مقیده شدیم لازمه اش تعطیلی بعضی از احکام الهی در زمان غیبت می شود و ما نمی توانیم بگوییم مکلفین زمان غیبت از مکلفین زمان ظهور تکالیفشان کمتر است بلکه باید بگوییم تکالیف عیناً یکسان است و لذاست که می گوییم مجتهد باید جای امام بنشیند، حال اگر مجتهد دومی در آن جا گفت به نظر من مثلاً ده حکم در دوران غیبت تعطیل است کسی نمی تواند به او ایراد بگیرد، بلکه مقلد بایستی تقلید کند.

نماینده مردم اصفهان در مجلس خبرگان در جواب انتقاد یکی از حضار مبنی بر این که اگر با توصیف شما از ولایت مطلقه و مقیده، مجلس خبرگان، کسی را انتخاب کرد که قائل به ولایت مقیده باشد، مشکل پیش می آید، گفتند: اولاً بایستی دید در چه جهت آن فقیه قائل به ولایت مقیده است، یک وقت در عزل و نصب قاضی است که به مشکل برخورد می کند، مجلس خبرگان هم از اوّل او را به عنوان رهبر انتخاب نمی‌کند، وقتی کسی خودش می گوید من صلاحیت اداره کشور را ندارم، خبره هم او را انتخاب نمی کند، منتها به این مطلب بایستی توجه داشت که اگر یک رهبری ولایت را مقید در مثلا خرج وجوهات دانست یا مثلا در ازدواج دختر که ضرر به حکومت نمی‌زند مشکلی نیست باید دید که در چه ناحیه ای مقید است، اگر در ناحیه ای بود که ضرر به حکومت می‌زد، اهل خبره او را انتخاب نمی کنند.

منبع: رسا

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد

مطالب ویژه آیت الله مهدوی


آذر 22, 1395

داستان کوتاه از مردی که امام زمان بر جنازه اش نماز خواندند

بخشی از بیانات حضرت آیت الله سید ابوالحسن مهدوی دامت برکاته در جمع اعضای هیئت امناء بنیاد مورخ 95/9/18 یک یادی هم بکنم از حاج شیخ حسن که در دعاهای کمیلمان می آمد و شرکت می کرد. یک پیرمرد با…
آذر 21, 1395

خداوند اجر محسنین را ضایع نمی کند / اختصاصی بنیاد

بیانات حضرت آیت الله سید ابوالحسن مهدوی دامت برکاته در جمع اعضای هیئت امناء بنیاد مورخ 95/9/18 بسم الله الرحمن الرحیم ایام آغاز امامت حضرت مهدی عج الله تعالی فرجه الشریف را تبریک عرض می…
آذر 07, 1395

سخنان حضرت آیت الله مهدوی پیرامون هفته بسیج و حماسه ی اربعین

سخنان حضرت آیت الله سید ابوالحسن مهدوی دامت برکاته در جلسه هیئت مدیره بنیاد مورخ 95/9/4 بسم الله الرحمن الرحیم هفته ی بسیج هست و گرامی می داریم یاد بسیجیان عزیزی را که خصوصا در طول دفاع…
آبان 22, 1395

توصیه های مهم حضرت آیت الله مهدوی به زائران اربعین

حضرت آیت الله سید ابوالحسن مهدوی دامت برکاته، در جمع اعضای هیئت مدیره بنیاد فرهنگی المهدی علیه السلام، نکاتی را پیرامون بهره گیری بهتر از پیاده روی اربعین بیان نمودند که در متن ذیل ارائه می…
مهر 12, 1395

گریه بر امام حسین علیه السلام درک عقل را زیاد می کند/ اختصاصی بنیاد

بیانات حضرت آیت الله سید ابوالحسن مهدوی دامت برکاته در جلسه هیئت مدیره بنیاد فرهنگی المهدی علیه السلام پیرامون آثار گریه بر امام حسین علیه السلام بسم الله الرحمن الرحیم ماه محرم، ماه بسیار…
شهریور 28, 1395

تبلیغ نکردن صحیح عید غدیر، باعث غصب خلافت شد/ ریشه ی تمام مشکلات، دوری از غدیر…

بیانات حضرت آیت الله سید ابوالحسن مهدوی دامت برکاته پیرامون عید غدیر در جلسه هیئت مدیره ی بنیاد بسم الله الرحمن الرحیم در آستانه ی ورود به عید بزرگ غدیر خم هستیم. پیامبر بزرگوار اسلام،…
مرداد 19, 1395

التزام داشتن به کارهای خوب مراعات تقوای الهی است

استاد اخلاق حوزه علمیه التزام داشتن به کارهای خوب را مراعات تقوای الهی دانستند و فرمودند: رعایت تقوای الهی علاوه بر پاک کرددن روح، موجب طهارت جسم نیز می شود. حضرت آیت الله سید ابوالحسن…
ارديبهشت 30, 1395

تکرار دعا و اصرار بر آن موجب اجابت می شود / اختصاصی بنیاد

بیانات حضرت آیت الله سید ابوالحسن مهدوی دامت برکاته در جمع اعضای هیئت مدیره بنیاد فرهنگی المهدی علیه السلام - 95/2/30 اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم در مناجات شعبانیه…
ارديبهشت 29, 1395

با داشتن تقوا از دایره امتحانات الهی خارج نمی شویم

حضرت آیت الله سید ابوالحسن مهدوی دامت برکاته، رئییس هیئت مدیره بنیاد فرهنگی المهدی علیه السلام، در سلسله جلسات پرسمان که در هلال احمر اصفهان برگزار شد، فرمودند: با داشتن تقوا از دایره…
ارديبهشت 11, 1395

مؤمن با نام حضرت علی علیه السلام شناخته می شود/ اختصاصی بنیاد

در جلسه ی هیئت مدیره ی بنیاد فرهنگی المهدی علیه السلام مورخ 95/2/9 ، حضرت آیت الله سید ابوالحسن مهدوی دامت برکاته، سخنانی پیرامون شرافت ماه رجب و فضایل امیرالمومنین علی علیه السلام بیان…